Regjistri i Pronarëve Përfitues po ndryshon: çfarë duhet të dinë bizneset në 2026?

Nëse keni një SHPK, një kompani me ortakë të huaj ose një strukturë pronësie me disa nivele, ndryshimet e propozuara për Regjistrin e Pronarëve Përfitues mund t’ju prekin drejtpërdrejt.

Projektligji i ri synon të zëvendësojë ligjin aktual nr. 112/2020 dhe të forcojë mënyrën se si identifikohet personi që zotëron ose kontrollon realisht një biznes.

Në praktikë, regjistrimi i pronarit përfitues pritet të mos jetë më vetëm një formalitet i kryer në momentin e hapjes së kompanisë. Bizneset do të duhet të kujdesen që informacioni të jetë i saktë, i përditësuar dhe i dokumentuar.

E rëndësishme: aktualisht bëhet fjalë për një projektligj dhe jo ende për një detyrim të ri që ka hyrë në fuqi.

Çfarë është pronari përfitues?

Pronari përfitues është personi fizik që zotëron ose kontrollon realisht një kompani.

Në rastet më të thjeshta, identifikimi është i drejtpërdrejtë.

Për shembull, nëse një SHPK ka një ortak të vetëm që zotëron 100% të kapitalit, ai është edhe pronari përfitues i kompanisë.

Projektligji ruan si një nga kriteret kryesore pronësinë direkte prej 25% ose më shumë të kuotave, aksioneve ose interesave të pronësisë.

Por analiza nuk përfundon vetëm te përqindja e kapitalit.

Nuk do të kontrollohet vetëm kush figuron si ortak

Një nga ndryshimet më të rëndësishme është zgjerimi i konceptit të kontrollit real mbi biznesin.

Një individ mund të konsiderohet pronar përfitues edhe kur nuk zotëron drejtpërdrejt një pjesë të madhe të kapitalit, por ka mundësi të ndikojë në vendimmarrjen e kompanisë.

Kjo mund të ndodhë, për shembull, përmes:

• të drejtave të votës;
• të drejtës për të emëruar ose larguar drejtuesit;
• të drejtave të vetos;
• marrëveshjeve ndërmjet ortakëve;
• kontrollit mbi shpërndarjen e fitimit ose transferimin e aktiveve;
• strukturave të pronësisë me disa kompani ndërmjetëse.

Pra, në disa raste nuk do të mjaftojë vetëm ekstrakti i QKB-së për të përcaktuar se kush është pronari real i biznesit.

Më shumë kontroll për kompanitë me pronësi të huaj

Ndryshimet janë veçanërisht të rëndësishme për bizneset shqiptare që kanë si ortak një kompani tjetër.

Shembull:

Individi A → zotëron Kompaninë B → Kompania B zotëron SHPK-në në Shqipëri.

Në këtë rast duhet të analizohet struktura e pronësisë deri te individi që qëndron në fund të zinxhirit.

Projektligji parashikon rregulla më të detajuara për llogaritjen dhe identifikimin e pronësisë indirekte në struktura me disa nivele.

Për këtë arsye, kompanitë me ortakë të huaj mund të kenë nevojë të disponojnë dokumentacion shtesë nga kompanitë mëmë ose nga juridiksionet ku ato janë regjistruar.

Ndryshimet duhet të deklarohen në kohë

Një tjetër element i rëndësishëm është afati për përditësimin e informacionit.

Projektligji parashikon afate të posaçme për regjistrimin e ndryshimeve në të dhënat e pronarëve përfitues.

Për OJF-të, ndryshimet duhet të regjistrohen brenda 28 ditëve kalendarike nga momenti kur ndodh ndryshimi faktik, ndërsa për subjektet tregtare me pronësi direkte ndryshimi lidhet me aplikimin përkatës në Regjistrin Tregtar.

Kjo do të thotë se një ndryshim i ortakëve, strukturës së kapitalit ose mënyrës së kontrollit të kompanisë duhet të kontrollohet edhe nga këndvështrimi i Regjistrit të Pronarëve Përfitues.

Verifikimi mund të bëhet çdo vit

Një nga risitë më praktike për bizneset është kërkesa për verifikim periodik të informacionit.

Subjekti duhet të kontrollojë rregullisht nëse informacioni për pronarin përfitues vazhdon të jetë i saktë.

Sipas projektligjit, ky kontroll duhet të kryhet të paktën një herë në vit dhe mund të realizohet edhe si pjesë e proceseve të tjera periodike të kompanisë, si për shembull gjatë përgatitjes dhe dorëzimit të pasqyrave financiare.

Në praktikë, kjo mund ta bëjë kontrollin e Regjistrit të Pronarëve Përfitues pjesë të procedurave vjetore të compliance-it të biznesit.

Nuk mjafton vetëm deklarimi në QKB

Biznesi duhet të jetë në gjendje edhe të provojë se mbi çfarë dokumentacioni është përcaktuar pronari përfitues.

Projektligji kërkon që subjektet të mbajnë të dhëna dhe dokumente të sakta dhe të përditësuara mbi strukturën e pronësisë dhe kontrollit.

Edhe vetë pronari përfitues ka detyrimin t’i japë kompanisë informacionin e nevojshëm.

Për një kompani të thjeshtë shqiptare kjo mund të jetë relativisht e lehtë.

Por për një biznes me kompani mëmë jashtë Shqipërisë mund të nevojiten ekstrakte tregtare, dokumente pronësie, marrëveshje ndërmjet ortakëve ose dokumente të tjera që tregojnë se kush kontrollon realisht subjektin.

Çfarë ndodh nëse të dhënat nuk përputhen?

Projektligji parashikon gjithashtu një kontroll më të fortë të mospërputhjeve.

Nëse një subjekt i detyruar konstaton se informacioni që disponon për pronarin përfitues nuk përputhet me informacionin në regjistër, mospërputhja duhet të raportohet.

Raportimi parashikohet të bëhet pa vonesa të paarsyeshme dhe, në përgjithësi, brenda 14 ditëve kalendarike nga zbulimi i mospërputhjes.

Nëse biznesi njoftohet për një mospërputhje, duhet të kontrollojë informacionin dhe ta përditësojë ose konfirmojë atë.

Nëse nuk vepron brenda afatit të parashikuar, mund të kufizohet edhe marrja e disa shërbimeve nga QKB deri në rregullimin e situatës.

A parashikohen gjoba?

Po.

Projektligji parashikon masa administrative për mosrespektimin e detyrimeve.

Për mosmbajtjen e të dhënave dhe dokumentacionit të kërkuar për pronarët përfitues parashikohet, ndër të tjera, një gjobë prej 50,000 lekësh. Në raste të caktuara mund të ketë edhe kufizim të shërbimeve të QKB-së dhe ndryshim të statusit të subjektit deri në plotësimin e detyrimeve.

Cilat biznese duhet t’i kushtojnë më shumë vëmendje?

Për një biznes me strukturë të thjeshtë pronësie ndryshimet mund të mos sjellin ndonjë procedurë shumë të komplikuar.

Megjithatë, kontrolli bëhet më i rëndësishëm nëse kompania:

• ka disa ortakë;
• ka një kompani tjetër si ortak;
• ka ortakë ose kompani mëmë jashtë Shqipërisë;
• ka disa nivele pronësie;
• ka marrëveshje të veçanta ndërmjet ortakëve;
• ka ndryshuar strukturën e pronësisë gjatë vitit;
• ka persona që ushtrojnë kontroll real pa qenë domosdoshmërisht ortakët kryesorë.

Në këto raste është e këshillueshme që struktura e pronësisë të kontrollohet përpara se të bëhet deklarimi apo përditësimi në regjistër.

Çfarë duhet të bëjnë bizneset tani?

Për momentin nuk ka nevojë për veprime të nxituara, pasi ligji është ende në fazën e projektit.

Megjithatë, bizneset mund të kontrollojnë që:

të dhënat aktuale të pronarëve përfitues në QKB janë të sakta, struktura e pronësisë është e dokumentuar dhe ndryshimet e bëra ndër vite janë reflektuar në regjistrat përkatës.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për kompanitë me pronësi të huaj ose struktura të ndërlikuara.

Kur pritet të hyjë në fuqi?

Sipas projektligjit, ligji aktual nr. 112/2020 do të shfuqizohet me hyrjen në fuqi të ligjit të ri.

Ligji i ri parashikohet të hyjë në fuqi 15 ditë pas publikimit në Fletoren Zyrtare, ndërsa Këshilli i Ministrave do të ketë tre muaj për miratimin e akteve nënligjore të nevojshme.

Deri në miratimin përfundimtar, teksti dhe afatet mund të pësojnë ndryshime.

Keni paqartësi për pronarin përfitues të kompanisë suaj?

Përcaktimi i pronarit përfitues është relativisht i thjeshtë për bizneset me një ortak të vetëm, por mund të bëhet më kompleks kur kemi kompani të huaja, struktura me disa nivele ose marrëveshje të veçanta ndërmjet ortakëve.

Kontabilisti mund t’ju asistojë me kontrollin e dokumentacionit të kompanisë, ndryshimet në QKB dhe përmbushjen e detyrimeve administrative të biznesit.

Shenim: Ky artikull ka karakter informues dhe është përgatitur mbi bazën e projektligjit të publikuar. Përpara marrjes së një vendimi konkret rekomandohet verifikimi i legjislacionit në fuqi në momentin e aplikimit.