Në një ekonomi gjithnjë e më të lidhur me tregjet ndërkombëtare, është e zakonshme që bizneset shqiptare të blejnë shërbime nga kompani apo profesionistë jashtë Shqipërisë. Konsulenca, shërbimet teknike, menaxhimi, licencat, software-i dhe shërbime të tjera profesionale janë vetëm disa nga rastet më të zakonshme.
Por marrja e një fature nga një kompani e huaj nuk është thjesht një veprim kontabël.
Përpara kryerjes së pagesës, biznesi duhet të analizojë nëse lind detyrimi për Tatimin në Burim dhe nëse mund të zbatohen dispozitat e një Marrëveshjeje për Shmangien e Tatimit të Dyfishtë (MSHTD).
Çfarë është Tatimi në Burim?
Tatimi në Burim është një mekanizëm nëpërmjet të cilit, për kategori të caktuara të ardhurash, subjekti që kryen pagesën mban tatimin përkatës dhe e paguan atë pranë Administratës Tatimore.
Ky detyrim merr rëndësi të veçantë kur një biznes shqiptar kryen pagesa ndaj personave ose kompanive jorezidente.
Megjithatë, fakti që furnitori është një kompani e huaj nuk do të thotë se çdo pagesë ka automatikisht të njëjtin trajtim tatimor.
Për të përcaktuar trajtimin e saktë duhet të analizohet natyra e pagesës, rezidenca tatimore e përfituesit dhe, kur është e aplikueshme, marrëveshja ndërkombëtare ndërmjet Shqipërisë dhe shtetit përkatës.
Çfarë janë Marrëveshjet për Shmangien e Tatimit të Dyfishtë?
Shqipëria ka lidhur me një numër shtetesh Marrëveshje për Shmangien e Tatimit të Dyfishtë, të cilat përcaktojnë mënyrën se si ndahen të drejtat e tatimit ndërmjet dy shteteve.
Qëllimi i tyre është të shmangin ose reduktojnë situatat ku e njëjta e ardhur tatohet në dy juridiksione të ndryshme.
Në varësi të llojit të të ardhurës dhe marrëveshjes konkrete, mund të kemi:
-
tatim vetëm në shtetin e rezidencës së përfituesit;
-
tatim në Shqipëri me një normë të reduktuar;
-
ose tatim në Shqipëri sipas rregullave të përcaktuara në marrëveshje.
Për këtë arsye, çdo pagesë ndërkombëtare duhet analizuar rast pas rasti.
Marrëveshja nuk zbatohet automatikisht
Një gabim që duhet shmangur është supozimi:
“Kompania është rezidente në një shtet me të cilin Shqipëria ka marrëveshje, prandaj nuk duhet të mbajmë Tatim në Burim.”
Vetëm ekzistenca e një marrëveshjeje nuk mjafton.
Fillimisht duhet të përcaktohet natyra reale e të ardhurës dhe më pas të identifikohet dispozita përkatëse e marrëveshjes dhe kushtet që duhet të plotësohen për zbatimin e saj.
Çfarë duhet të kontrollojë biznesi përpara pagesës?
Përpara se të kryhet një pagesë ndaj një jorezidenti, rekomandohet të analizohen disa elemente kryesore.
1. Rezidenca tatimore e përfituesit
Duhet të përcaktohet se në cilin shtet është rezident tatimor përfituesi i pagesës.
Adresa e vendosur në faturë nuk është domosdoshmërisht e mjaftueshme për të provuar rezidencën tatimore.
2. Ekzistenca e një marrëveshjeje me Shqipërinë
Duhet kontrolluar nëse ndërmjet Shqipërisë dhe shtetit të rezidencës së përfituesit ekziston një Marrëveshje për Shmangien e Tatimit të Dyfishtë.
Më pas duhet analizuar marrëveshja konkrete, pasi trajtimi mund të ndryshojë sipas shtetit dhe kategorisë së të ardhurës.
3. Natyra e pagesës
Një nga elementet më të rëndësishme është përcaktimi i natyrës reale të pagesës.
Mund të kemi, për shembull:
-
shërbime profesionale ose biznesi;
-
interesa;
-
dividendë;
-
honorare apo royalties;
-
shërbime teknike;
-
konsulencë ose menaxhim;
-
kategori të tjera të ardhurash.
Klasifikimi është i rëndësishëm sepse përcakton dispozitën e marrëveshjes që duhet analizuar.
4. Ekzistenca e një selie të përhershme në Shqipëri
Në raste të caktuara duhet të analizohet nëse kompania jorezidente ka një seli të përhershme në Shqipëri.
Ky element mund të ndikojë drejtpërdrejt në përcaktimin e shtetit që ka të drejtën e tatimit mbi të ardhurën.
5. Përfituesi efektiv – “Beneficial Owner”
Për kategori të caktuara të ardhurash, veçanërisht dividendët, interesat dhe honoraret, mund të jetë e nevojshme të përcaktohet nëse marrësi i pagesës është edhe përfituesi efektiv i të ardhurës.
Ky është një element i rëndësishëm për zbatimin e disa dispozitave të marrëveshjeve tatimore.
Certifikata e Rezidencës Tatimore
Një nga dokumentet kryesore për aplikimin e MSHTD-së është Certifikata e Rezidencës Tatimore, e lëshuar nga autoriteti tatimor i shtetit ku është rezident përfituesi.
Ky dokument shërben për të provuar rezidencën tatimore të përfituesit për periudhën përkatëse.
Për këtë arsye, bizneset që kryejnë rregullisht pagesa ndaj kompanive të huaja duhet ta përfshijnë marrjen dhe verifikimin e Certifikatës së Rezidencës Tatimore në procedurat e tyre të brendshme.
Nga 1 janari 2026 procedura kryhet online
Një ndryshim i rëndësishëm procedural për bizneset që aplikojnë Marrëveshjet për Shmangien e Tatimit të Dyfishtë është digjitalizimi i procedurës.
Duke filluar nga 1 janari 2026, procedura për zbatimin e marrëveshjeve kryhet online nëpërmjet platformës digjitale të Administratës Tatimore.
Tatimpaguesi plotëson formularin elektronik dhe ngarkon dokumentacionin përkatës sipas procedurës dhe afateve të përcaktuara.
Për bizneset që kryejnë pagesa të shpeshta jashtë vendit, kjo procedurë duhet të jetë pjesë e kontrollit fiskal përpara ose në lidhje me realizimin e pagesës.
Shembull praktik
Le të marrim rastin e një kompanie shqiptare që kontrakton një kompani të huaj për shërbime konsulence.
Kompania e huaj kryen shërbimin, lëshon faturën dhe kompania shqiptare duhet të realizojë pagesën.
Në këtë rast nuk duhet të mjaftohemi vetëm me:
Faturë → Regjistrim kontabël → Pagesë
Përpara pagesës duhet të analizohen edhe pyetjet:
Ku është rezident tatimor furnitori?
A ka Shqipëria marrëveshje për shmangien e tatimit të dyfishtë me atë shtet?
Cila është natyra reale e shërbimit dhe e të ardhurës?
Cila dispozitë e marrëveshjes zbatohet?
A ka furnitori seli të përhershme në Shqipëri?
A disponojmë Certifikatën e Rezidencës Tatimore dhe dokumentacionin e nevojshëm?
A duhet të mbahet Tatim në Burim dhe, nëse po, me çfarë norme?
Vetëm pasi të jenë analizuar këto elemente mund të përcaktohet trajtimi fiskal i pagesës.
Kujdes: Tatimi në Burim dhe TVSH-ja janë dy analiza të ndryshme
Një tjetër element që bizneset duhet të kenë parasysh është se Tatimi në Burim nuk duhet ngatërruar me TVSH-në.
Në rastin e shërbimeve të marra nga kompani të huaja, mund të jetë e nevojshme të analizohet edhe mekanizmi i reverse charge (autongarkesës së TVSH-së).
Pra, e njëjta faturë mund të kërkojë dy analiza të veçanta:
TVSH: A duhet të aplikohet reverse charge?
Tatimi mbi të ardhurat: A lind Tatim në Burim dhe a mund të zbatohet Marrëveshja për Shmangien e Tatimit të Dyfishtë?
Trajtimi i njërës nuk zëvendëson analizën e tjetrës.
Çfarë dokumentacioni duhet të ruajë biznesi?
Për pagesat ndaj jorezidentëve është e këshillueshme që biznesi të krijojë një dosje të plotë dokumentacioni, e cila, sipas rastit, mund të përmbajë:
-
kontratën me furnitorin e huaj;
-
faturën;
-
Certifikatën e Rezidencës Tatimore;
-
dokumentacionin që provon natyrën e shërbimit;
-
analizën e marrëveshjes tatimore të aplikueshme;
-
dokumentacionin lidhur me Tatimin në Burim;
-
dokumentacionin e procedurës së MSHTD-së;
-
dokumentacionin për trajtimin e TVSH-së, kur është i aplikueshëm.
Dokumentimi i plotë është veçanërisht i rëndësishëm në rast të një kontrolli të ardhshëm tatimor.
Pagesat ndaj kompanive të huaja kërkojnë më shumë kujdes sesa një regjistrim të zakonshëm të faturës dhe kryerjen e transfertës bankare.
Përpara pagesës duhet të përcaktohet natyra e të ardhurës, rezidenca tatimore e përfituesit, detyrimi për Tatim në Burim dhe mundësia e zbatimit të Marrëveshjes për Shmangien e Tatimit të Dyfishtë.
Në të njëjtën kohë, për shërbimet e marra nga jashtë duhet të analizohet veçmas edhe trajtimi i TVSH-së.
Një analizë e bërë përpara pagesës mund t’i kursejë biznesit korrigjime, detyrime tatimore dhe problematika të panevojshme në të ardhmen.
Keni fatura ose pagesa ndaj kompanive të huaja?
Nëse biznesi juaj kryen pagesa ndaj kompanive apo profesionistëve jashtë Shqipërisë dhe keni paqartësi lidhur me Tatimin në Burim, Marrëveshjet për Shmangien e Tatimit të Dyfishtë apo reverse charge të TVSH-së, Kontabilisti mund t’ju asistojë në analizimin e trajtimit fiskal dhe dokumentacionit përkatës.
Kontabilisti – Ka një zgjidhje për çdo pyetje.
